Een gokje op het leven (1)

De onderstaande uitgewerkte akte moet wat mij (red.) betreft zeker in de categorie “merkwaardige aktes” worden geplaatst. Het onderstaande gebeurde meer dan 400 jaar geleden en het lijkt alsof Roelof Jochums een gokje op zijn leven nam.

Roelof liet samen met meester Pieter Hendriks uit Beetsterzwaag in het jaar 1608 een akkoord registreren door secretaris Teije Sakes van Opsterland. De inhoud hiervan was dat meester Pieter een aantal zaken kocht van Roelof Jochums. Het betrof een broek, een pak kleren, 24 stuivers een rosenobel. Dit laatste is een geldstuk. De betaling van de goederen werd echter uitgesteld. Eerst zou Roelof Jochums een reis maken naar West- of Oostindië. Pas als Roelof hiervan “levendich” terugkeerde zou meester Pieter de goederen betalen. Voor de broek zou hij dan 14 caroliguldens betalen en voor het pak kleren 35 caroliguldens.

rosenobel

rosenobel

De geldwaarde van een Rosenobel was in die tijd 8 caroliguldens en 8 stuivers. Maar als Roelof levend terugkwam van zijn reis zou meester Pieter het dubbele van dat bedrag betalen, namelijk 16 caroliguldens en 16 stuiver. Hetzelfde zou gedaan worden met de 24 stuivers, Roelof kreeg daarvoor bij terugkomst 48 stuivers terug.

Bij dat alles was de bepalende voorwaarde dat Roelof die verre reis moest overleven. Dat was in die tijd een grote onzekerheid. Van de mensen die op reis gingen met de VOC kwam soms slechts de helft terug. De andere helft overleed onderweg op zee of in de verre oorden.

In het contract werd ook bepaald dat indien Roelof niet levend terug zou keren van zijn reis meester Pieter Hendriks alle geld en goederen “om niet” kreeg, dus er niet voor hoefde te betalen.

Je vraagt je af wat die mensen bezielde, het lijkt een soort van fatalisme. Als het niet goed gaat heb je er toch niets aan en als het wel goed gaat dan levert het in elk geval nog iets op. Meester Pieter Hendriks was overigens niet de eerste de beste, hij was procureur-postulant bij het Nedergerecht van Opsterland. Niet iemand dus van wie je onbezonnen daden verwacht.

Het bovenstaande was overigens niet het enige gokje dat Roelof Jochums nam. Op dezelfde dag als hij het merkwaardige koopcontract met meester Pieter sloot deed hij dat nog een keer. Nu met Sijmon Wijbrans. Deze kocht twee korven bijen en moest daarvoor, als Roelof levend terugkwam, elf caroliguldens betalen. Kwam Roelof niet levend terug dan waren de bijen met korven gratis.

Hoe het is afgelopen?

Onder de akte gemaakt door meester Pieter en Roelof is later genoteerd: “Deze acte is bij consent van de comparanten gecasseerd op 18 april anno 1617”. Roelof is dus levend terug gekomen en Pieter heeft daarna de goederen betaald, pas in het jaar 1617. Het pak kleren zal intussen, na acht en een half jaar, wel een beetje zijn uitgelopen. De overeenkomst met Simon Wiebrands is niet voorzien van een dergelijke aantekening, maar deze zal de beurs ook moeten hebben trekken. Als hij nog leefde natuurlijk. Want je kunt wel een gokje op iemands leven wagen, maar zelf kan je ook iets gebeuren, ook al trek je niet de wijde wereld in en blijf je in je eigen dorp.

Er was nog een tweede inwoner in Opsterland die dergelijke merkwaardige aktes liet registreren, daar kom ik nog op terug.

Advertenties

, , , , , , , , , , , , ,

%d bloggers liken dit: