Kerktoren Oud Beets

Het was voor mij de vraag of ik nog over het kerkgebouw van Oud Beets een verhaal wilde schrijven. Immers in Oud Beets, westelijk van Beetsterzwaag gelegen, staat geen kerkgebouw meer. Alleen de contouren van zo’n gebouw vindt je er nog. Met ook nog een klokkenstoel, dat wel.

klokkestoel Oud Beets

klokkestoel Oud Beets

Op die locatie stond van 1889 tot 1984 de zogenaamde adelskerk, een voor de regio ietwat protserig bouwwerk, gebouwd in opdracht van de families Lycklama à Nijeholt en Van Lynden die in Beetsterzwaag woonden. In 1967 vernielde een blikseminslag de torenspits van die adelskerk. Toen was het echter al geen Godshuis meer maar een kunstenaarsatelier.

adelskerk Oud Beets

adelskerk Oud Beets

Voor 1889 stond er op die locatie een kerkgebouw met een wat meer gebruikelijke vorm voor de regio. Dit was een 16e eeuws gebouw gewijd aan Sinte Gertrudis.

oude kerk Oud Beets

oude kerk Oud Beets

Volgens de kroniekschrijver Winsemius in 1622 had dat kerkgebouw eerder een spitse toren, welke (in 1622) al enige jaren geleden van oudheid was omgevallen.

Kortom, in Oud Beets vindt je geen kerkgebouw meer en moet je daar dan nog over schrijven? Het leek me echter goed toch nog  de aandacht te vestigen op een opvallende gebeurtenis uit het jaar 1651 bij dat kerkgebouw. Zoals geschreven was de kerktoren al voor 1622 omgevallen. Men bleef echter niet stil zitten en er werd een nieuwe toren gebouwd. Het had even geduurd maar op 27 april 1649 was het bestek klaar. In 1651 werd de bouw van de toren afgerond. De kerkvoogden hadden waarschijnlijk enige twijfels of de constructie van de nieuwe toren wel in orde was. Een opnieuw omvallende toren, daarop zat men niet te wachten.

Daarom werden op verzoek van Jan Stevens en Gurbe Baukes, de toenmalige kerkvoogden van Beets, een aantal deskundigen naar het kerkgebouw gestuurd om te onderzoeken of de toren volgens bestek was gebouwd. Die deskundigen waren Ruurd Douwes, meester leidekker uit Leeuwarden, Teije Tiedes, meester kistenmaker, Berend Sakes, meester wagenmaker en Lambert Jans, meester timmerman, de laatste drie wonend in Beetsterzwaag. Toen de beoordelaars verslag kwamen doen bij de grietman en secretaris van de grietenij Opsterland werden ze eerst beëdigd. Onder ede verklaarden ze dat de nieuwe toren goed en volgens bestek was gebouwd, maar er waren nog wel een paar opmerkingen. Zo was de “vormte” welke op de muur van de toren zou moeten liggen niet geleverd en was het dakbeschot, “de beschuttinge” waarop de leien waren gespijkerd een kwart duim dikker dan als voorgeschreven in het bestek. Daarmee waren de deskundigen klaar en de bevindingen werden in het recesboek van Opsterland genoteerd. Of de afwijkingen nog tot vervolgacties hebben geleid staat niet vermeld.

De aannemer van de bouw was ook bij de bezichtiging en opmeting aanwezig. Het bleek Dirk Jiskes, meester timmerman uit Amsterdam te zijn. Maar zoals zijn naam al doet vermoeden was hij geen Amsterdammer van geboorte. Bij zijn huwelijk in 1646 in die plaats met Sara Pieters, een dochter van Pieter Claesen, was Dirk Jiskes huistimmerman, 27 jaar oud en afkomstig uit Oudeboorn ofwel Oldeboorn. Hij woonde toen in de Nicolaasstraat en zijn bruid bij de Heiligerwegpoort.

Hoe lang de nieuw gebouwde toren uit 1651 het heeft volgehouden, het is me niet bekend, er zullen in de loop der jaren meerdere reparaties en dergelijke zijn geweest. Hoe dan ook, nu is er niets meer van over. Dat geldt ook min of meer voor Oud Beets, de activiteiten hebben zich verplaatst naar Nij Beets, een dorp gegroeid uit de vervening in dat gebied. Voor de turfgravers was de “snertkerk” in dat nieuwe dorp belangrijker dan het “verre” kerkgebouw in Oud Beets. Het is dan ook niet verbazingwekkend dat Oud Beets zijn Godshuis heeft verloren.

, , , , ,

%d bloggers op de volgende wijze: