De Jongsma – Kanon familie

Klaas Jacobs uit Doezum en Grietje Siebrens uit Ureterp trouwden in 1759 in Grootegast. In Doezum werd in 1762 hun dochter Trijntje geboren. Al gauw daarna verhuisden ze naar Ureterp waar nog vijf kinderen werden geboren.

Zoon Eelke Klazes werd op 31 december 1770 in Ureterp geboren en hij bleef daar wonen tot zijn overlijden. Toen Eelke in 1812 een achternaam moest aannemen noemde hij zich JONGSMA en gaf op drie kinderen te hebben: Klaas (geb. 1793; bij zijn eerste vrouw Trijntje Klazes) en Siebren (geb. 1802) en Ietje (geb. 1803), beiden bij zijn tweede vrouw Maaike Tabes.

naamsaanneming Eelke_Jongsma

naamsaanneming Eelke_Jongsma

Waarom hij zich Jongsma noemde is niet echt duidelijk. Je kunt een flauwe grap maken door te zeggen dat hij zich lang jong moet hebben gevoeld. Want in 1835 trouwde hij op 64-jarige leeftijd voor de derde maal, nu met de 18-jarige Geertje Stenekes. Samen met Geertje kreeg hij nog acht kinderen, waarvan de laatste werd geboren toen Eelke 79 jaar oud was. Ze kregen onder anderen een zoon Willem, vernoemd naar grootvader Willem Stenekes en een zoon Jouke, vernoemd naar grootmoeder Joukje Leisma. Eelke overleed in 1855 en zijn weduwe Geertje hertrouwde in 1856 met Willem Ates van der Vliet.

Toen Eelke in 1835 voor de derde keer trouwde moest hij zijn doop en het overlijden van zijn ouders aantonen, ja zelfs nog op die leeftijd. Zijn doop was in de Ureterper doopboeken te vinden en een viertal getuigen kwam opdraven om het overlijden van Eelke’s vader en moeder te duiden.
Die getuigen waren (1) Marcus Jelles Swittink, oud schipper te Ureterp, 74 jaar, (2) Lamke Klazes te Ureterp, 70 jaar, zuster van Eelke, (3) Eeuwe Lieuwes van Leeuwen, 84 jaar, rentenier te Beetsterzwaag en (4) Melle Rinzes Koopman, 86 jaar te Beetsterzwaag. Ze verklaarden dat Eelkes vader Klaas Jakobs 34 jaar geleden was overleden in Doezum en dat Eelkes moeder Grietje Siebrens 43 jaar geleden was overleden in Westerbroek. Persoonlijk neem ik die getallen met een korreltje zout, er moest iets op papier komen. Voor de volledigheid werden ook Eelkes grootouders genoemd, zijnde Jakob Klazes en Lamke Wiegers van vaderszijde en Siebren Eelkes en Trijntje Feikes (=Feitzes) van moederszijde.

Interessant in deze akte van bekendheid is dat zuster Lamke Klazes wordt genoemd. Ze was getrouwd met Jan Jelkes die in 1812 de achternaam Van der Pol aannam, maar overleed met de achternaam Van der Pal, terwijl Lamke Klazes zelf overleed met de achternaam Van der Pol.

Ook is interessant dat vermeldt wordt dat Eelkes moeder Grietje Siebrens overleed in Westerbroek. In de tweede helft van de achttiende eeuw woonde in Westerbroek, Harkstede en Scharmer een stevige Friese kolonie. Genoeg reden om daar te zoeken naar uit Friesland afkomstige Jongsma’s, mogelijk de andere kinderen van Klaas Jacobs en Grietje Siebrens. Met de achternaam Jongsma vond ik ze daar niet. Wel trouwde in 1790 in Westerbroek Jacob Klazes, geboren in Ureterp met Trientje Meertens geboren in Hoogezand (Kalkwijk). Toen ik bij de kinderen van Jacob Klaasens en Trijntijn Meertens een zoon Sibering aantrof, die in 1795 in Westerbroek werd gedoopt was het voor mij wel duidelijk.

Deze Jacob Klazes was ook een zoon van Klaas Jacobs en Grietje Siebrens. Jacob Klazes noemde zich niet Jongsma. Toen de aanneming van een achternaam in 1811 verplicht werd leefde hij al niet meer. Jacob Klazes verdronk in februari 1805 in het Winschoterdiep onder Westerbroek en werd begraven in Kropswolde. Zijn weduwe hertrouwde nog in datzelfde jaar met Abram Jans Spoor. Jacob Klazes en Trientje Meertens kregen acht kinderen, die in Westerbroek en Kropswolde / Foxhol werden geboren en gedoopt.

De kinderen van Jacob Klazes en Trientje Meertens die na 1811 nog in leven waren gebruikten de achternaam KANON. Dat lijkt op het eerste gezicht vreemd, maar op 24 april 1803 overleed in Ureterp een Eelke Kanon en in 1832 (kadaster) was de weduwe van Eelke Siebrens Kanon eigenaar van een huis, erf en boomgaard in Ureterp. De weduwe heette Hendrikje Gjalts (Veninga). De kinderen van Eelke en Hendrikje noemden zich later Veninga. Eelke Siebrens Kanon was een broer van Grietje Siebrens, de vrouw van Klaas Jacobs (zie hierboven). Zo verwonderlijk is het dus niet dat de achternaam Kanon weer opduikt in Westerbroek.

Zonder uitvoerig te worden tenslotte nog wat bijzonderheden uit de familie van Jacob Klazes en Trientje Meertens:
Hun zoon Sibering (geb. 1795), wiens naam mij in eerste instantie van de afstamming van Jacob Klazes overtuigde, overleed als soldaat bij de 3e compagnie landweer in 1814 in het militair hospitaal in Groningen. Hij wordt dan Sibrand genoemd.
Verder bleven de meeste van hun andere kinderen in de omgeving van Westerbroek wonen. Zo trouwde dochter Aaltje (geb. 1803) in 1825 met de uit Tjalleberd afkomstige Frederik Kamst. Nadat Aaltje in 1827 in Engelbert overleden was hertrouwde Frederik met Geertje Heidema, een dochter van Geert Jacobs Heidema(n), beter bekend als Geert Snater, die zo af en toe een cel van binnen bekeek. Op hem kom ik nog wel eens terug.

Zoon Klaas (geb. 1799), die eerst arbeider en visser was, maar later in militaire dienst ging en kanonnier werd in het derde bataljon veldartillerie ging echter de hort op. Hij trouwde in 1820 in Leeuwarden met Carolina Jacoba Trosel, die in 1829 in Maastricht overleed. Na zijn militaire diensttijd trok Klaas de wijde wereld in en werd speelman. Hij hertrouwde in 1843 in ’s Hertogenbosch met Hendrika Hendriks, die liedjeszangster was. Als speelman en zangeres zullen ze elkaar wel hebben aangevuld. Hendrika was het reizen waarschijnlijk wel gewend, want haar moeder Cornelia Hendriks wordt vermeld met het beroep “kiekast”.

Hoewel er geen direct familieverband is, slechts in de zijlijn, stamt de bekende liederenzanger Jan de Roos, of Jan Roos, zoals ze in Groningen zeggen, van moeders kant ook uit deze Jongsma-Kanon-familie.

Jongsma uit Ureterp en Kanon uit Westerbroek / Kropswolde, ze zijn familie, ook al zou je dat op het eerste gezicht niet verwachten.
Voor de volledigheid heb ik een gezinsstaat van Jacob Klazes (Kanon) bijgevoegd, klik hier.

, , , , , , , , , ,

%d bloggers op de volgende wijze: