Kal(f)sbeek in Harkstede, Scharmer en Westerbroek

Voor mij is het onderstaande min of meer een toevallige vondst. Op zoek naar personen met de achternaam Van der Laan in het Groningse stuitte ik op de kinderen van Roelf Joosten en Trijntje Derks in Scharmer en Westerbroek. Roelf en Trijntje trouwden in 1779 in Middelbert, hun huwelijk werd ook in Westerbroek afgekondigd.

Huwelijk Roelf Joosten en Trijntje Derks

Huwelijk Roelf Joosten en Trijntje Derks

In eerste instantie noemden hun kinderen zich Van der Laan, maar later werd dat veranderd in Nieborg, Nieburg, Nijborg en Nijburg. Roelof Joosten overleed in november 1797 in Scharmer. Hij was een zoon van Joost Roelofs en Margje Pieters. Toen zijn dochter Hiske Roelofs van der Laan (later Nijburg) in 1818 in Harkstede trouwde met Gerd Hinrich Stroermann werd een akte van bekendheid opgemaakt van het overlijden van haar vader Roelf Joesten in november 1797 in Scharmer. Hij was echtgenoot geweest met Trientje Derks Kalsbeek, die in 1818 nog leefde.

Zelf heb ik ook afstammelingen van het geslacht Kalsbeek in mijn voorgeslacht. Mijn interesse was gewekt. Hoe zit dit? De familie is afkomstig uit Kampen en er kwam een tak terecht in Fryslân. Kalsbeek of Kalfsbeek, met of zonder “van” ervoor is een sterke achternaam gebleken. De achternaam verspreidt zich zowel in de mannelijke als in de vrouwelijke lijn. Lang niet alle Kal(f)sbeken zijn nakomelingen via de mannelijke lijn.

Toen Trijntje (Trientje) Derks in 1824 in Harkstede overleed werd ze niet met een achternaam vermeld. Wel worden haar vader en moeder genoemd, zijnde Derk Everts en Eskje Pieters Kalsbeek. Toen Trijntje Derks in 1779 in Westerbroek trouwde met Roelf Joosten werd vermeld dat ze afkomstig was uit Surhuisterveen, waar ze omstreeks 1751 moet zijn geboren. Het doopboek van Surhuisterveen levert geen doop op van Trijntje. Wel trouwden in 1744 in Surhuisterveen Dirk Everts en Hiske Jennes. Dit zullen ongetwijfeld de ouders zijn van Trijntje Derks, temeer omdat Trijntje zelf ook een dochter Hiske had.

Nog duidelijker is een akte in de huwelijksbijlagen in 1825 van Pieter Roelfs Nieborg, een zoon van Roelf Joosten en Trijntje Derks. Daarin worden de overlijdensdata van zijn grootouders Joost Roelfs en Margje Pieters van vaderskant en Derk Everts en Hiske Pieters van moederskant genoemd. De naam Hiske Jennes wilde klaarblijkelijk niet landen. Deze Hiske had wel een broer Pieter (Petrus) Jennes en drie zusters Pietje Jennes. De getuigen in deze verklaring zijn Jan Everts Postema en Cornelis Everts Postema, die waarschijnlijk ook een relatie hadden met Surhuisterveen, want ze kenden zowel Joost Roelofs en Margje Pieters, de ouders van Roelf Joosten Nijborg als ook Derk Everts en Hiske (Pieters), de ouders van Trijntje Derks, persoonlijk.

Moeder Eskje Pieters Kalsbeek, zoals vermeld in de overlijdensakte van Trijntje Derks heette dus in werkelijkheid Hiske Jennes die in 1720 in Hempens was gedoopt als dochter van Jenne Wobbes en Antje Hiddes. Het gezin van Jenne Wobbes verhuisde later naar Surhuisterveen.
Met geen mogelijkheid kon ik Jenne Wobbes en Antje Hiddes aan de familie Kalsbeek koppelen. Ook met Dirk Everts, de vader van Trijntje, lukt dat niet. Hij was in 1749 een zeer arm arbeider. Weer een vastloper dacht ik. Toch nog maar even doorzoeken.

Precies een week voor het huwelijk van Roelf Joosten en Trijntje Derks in 1779 trouwden een Evert Derks en Geeltje (ook Geelje) Jans, nu in Westerbroek.

Huwelijk Evert Derks en Geeltje Jans

Huwelijk Evert Derks en Geeltje Jans

Evert kwam ook uit Surhuisterveen en Geeltje kwam uit “Bombergum”. Bombergum is een veel voorkomende verschrijving van Boornbergum. De kinderen van Evert en Geeltje gebruikten later ook de achternaam Kalsbeek, van Kalfsbeek etc. Hun oudste zoon was Jan Everts van Kalsbeek alias Kalfsbeek, de man die twee keer overleed, waarover ik in een eerder artikel schreef, klik hier.

Geeltje Jans was vrij gauw op te sporen, ze is een dochter van Jan Hendriks en Elske Hotzes Kalsbeek. Elske werd in 1721 in Boornbergum gedoopt als dochter van Hotse Johannes Kalsbeek en Trijntje Jelles. Deze afstamming van Geeltje Jans verklaart de achternaam Kal(f)sbeek van haar kinderen bij Evert Derks, zij het in de vrouwelijke lijn. Evert Derks en Geeltje Jans lieten in Westerbroek en Scharmer zes kinderen dopen: Jan (1780), Derk (1782), Hindrik (1786), Inne (1791), Eltje (1795) en Hotze (1800). Dochter Eltje wordt vaak vermeld met de voornaam Elsje en in combinatie met de naam van zoon Hotze maakt dit de afstamming van Geeltje eenduidig. Verder komen de namen van de kinderen Jan en Hindrik ook van de zijde van Geeltje.

De afstamming van Evert Derks is moeilijker te bepalen, hij kwam uit Surhuisterveen en de kinderen die naar zijn kant werden vernoemd waren Derk en Inne. Wat het aannemelijk maakt dat Evert Derks ook een zoon was van Derk Everts en Hiske Jennes. Jenne, wat je ook als Ienne kunt lezen werd dan Inne in het Groningse.

Samengevat: Trijntje Derks, de vrouw van Roelf Joosten en Everts Derks, getrouwd met Geeltje Jans Kalsbeek waren naar alle waarschijnlijkheid zuster en broer. Het lijkt ook waarschijnlijk dat de achternaam Kalsbeek al voor 1811 bekend was in de omgeving van Evert Dirks en dat die achternaam daarmee ook “geplakt” is op zijn vermoedelijke zuster Trijntje Derks. Dan komt het klok en klepel verhaal en daarom werd moeder Hiske Jennes later ook nog eens voorzien van de achternaam Kalsbeek.

De term “waarschijnlijk” moet wel in het bovenstaande blijven staan, want een rechtstreeks verband tussen Evert Derks en Trijntje Derks als broer en zuster heb ik niet kunnen vinden.

Als ik dan toch bezig ben met de Kalsbeken in Scharmer, Harkstede en Westerbroek moet ook nog Hotze Arends Kalsbeek worden vermeldt die in 1781 in Westerbroek trouwde met Elisabeth Sipkes Postma. Hotze was bij het huwelijk afkomstig uit Bovenbergen (=Boornbergum) en Elisabeth kwam uit Haren. Hotze was een zoon van Arend Alberts en Geeltje Hotzes Kalsbeek en werd gedoopt in 1749 in Boornbergum. Geeltje Hotzes Kalsbeek was een zuster van de hierboven genoemd Elske Hotzes Kalsbeek, de schoonmoeder van Evert Derks.

Rest nog kort een overzicht van de nakomelingen met de naam Kal(f)sbeek van Evert Derks en van Trijntje Derks.
Eerst Evert Derks:
Mogelijke zoon Jan Everts van Kalsbeek, overleden in 1820, kreeg twee kinderen. De oudste, Roelof (1808-1829), overleed ongetrouwd als fuselier in het garnizoenshospitaal van Groningen. Zoon Everhardus (1814-1816) werd niet volwassen.
Mogelijke zoon Jan Everts Kalfsbeek, overleden in 1844, kreeg een dochter Johanna, die trouwde met Johannes Freerks Terpstra. Zij woonden in Pingjum en kregen kinderen.
Zoon Hindrik Everts van Kalfsbeek trouwde met Wietske van der Woude (ook Wolding) en zij kregen vijf kinderen. Van Hindrik stammen de meeste “vroege” (van) Kalsbeken in het Groningse af.
Dochter Eltje (Elsje) Everts van Kalsbeek trouwde Arnoldus Kremer. Zij kregen drie kinderen.

Vervolgens Trijntje Derks:
Zij kreeg vijf kinderen bij Roelf Joosten (Nijborg). Die kinderen noemden zich eerst Van der Laan en later Nijborg of Nieburg etc. Van hen is er nageslacht.

Conclusie: Alleen bij Hinderk Everts bleef de achternaam (van) Kalsbeek in deze familietak behouden. Een afstamming via de vrouwelijke lijn van de Calsbeeck familie uit Kampen. Ze woonden in hoofdzaak in de vroegere veengebieden van Groningerland.

, , , , , , , , , , , , , , , , , ,

%d bloggers op de volgende wijze: