Kalsbeek, twee keer overleden

In mijn eigen voorgeslacht komt de achternaam Kalsbeek voor, of Calsbeeck, Calsbeek, Calfsbeek, Kalfsbeek of zelfs Kolsbeek, het is maar net wat de betreffende schrijver ervan maakte. Tot die familie, hoewel in de zijlijn, behoort een zekere Jan Everts (van) Kal(f)sbeek. Op 8 oktober 1780 werd hij als Jan (Everts) gedoopt in Westerbroek als zoon van Evert Derks en Geeltje Jans. Geeltje wordt in andere aktes ook als Geelje, Jilje en Geertje vermeldt.
Jan Everts trouwde op 23 augustus 1813 in Bedum met Anna Derks Meijer en draagt dan de achternaam Van Kalsbeek. In die huwelijksakte en de bijlagen staat dat hij weduwnaar was van Elizabeth Oenes, die was overleden op 25 december 1808 in Harkstede. Met Elizabeth was hij op 26 mei 1806 in Harkstede getrouwd. Uit andere aktes kan worden gereconstrueerd dat zij een dochter was van Oene Ebels en Trijntje Jelles. Jan Everts van Kalsbeek leverde een afschrift van zijn doopinschrijving in Westerbroek in bij het huwelijk met Anna Meijer.

doopinschrijving Jan Everts van Kalsbeek (1813)

doopinschrijving Jan Everts van Kalsbeek (1813)

Anna Derks Meijer was bij het huwelijk weduwe van Arend Berends (Steenbergen),die was overleden op 28 december 1810 in Bedum. Jan Everts van Kalsbeek overleed op 17 maart 1820 in Bedum en Anna hertrouwde in 1823 in Bedum met Eltje Gerlofs Klok. Bij het overlijden in 1820 kwamen Freerk Bonnes, verver van beroep en Harmannus Noorman, dagloner, hun burenplicht vervullen en ze verklaarden dat op 17 maart van dat jaar in huis nr. 245 in Bedum hun buurman de praamschipper Jan Everts van Kalsbeek, veertig jaar oud, was overleden.

overlijden Jan Everts van Kalsbeek (1820)

overlijden Jan Everts van Kalsbeek (1820)

Tot zover lijkt er niets aan de hand. Echter, op 15 maart 1817 trouwde in Wonseradeel (Friesland) een Jan Everts Kalfsbeek met Pietertje Broersma. Ook deze Jan moest zijn geboortedatum bewijzen en overlegde ook een afschrift uit een doopboek. Een afschrift dat verwijst naar precies dezelfde doop op 8 oktober 1780 in Westerbroek van Jan (Everts) de zoon van Evert Derks en Geeltje Jans.

doopinschrijving Jan Everts Kalfsbeek (1817)

doopinschrijving Jan Everts Kalfsbeek (1817)

Bij het huwelijk in 1817 in Wonseradeel moest Jan Everts Kalfsbeek ook het overlijden van zijn ouders aantonen. Op 16 juli 1816 legden Jan Venema, F.J. Menger en Jacob Jans, “hoofden des huisgezins” en ingezetenen van de gemeente Harkstede een verklaring onder aanbod van ede af, waarin ze aangaven zeer goed gekend te hebben Evert Derks en Geeltje Jans, echtelieden, laatst gewoond hebbende in Scharmer, de ouders van de “bij ons seer bekende” en te Vriesland woonachtig zijnde Jan Everts van Kalsbeek. Evert Derks was overleden en begraven te Scharmer in 1805 en Geeltje Jans in 1809.

Op zich zou een huwelijk in 1817 in Wonseradeel nog kunnen, dan moest Jan gescheiden zijn van Anna Derks Meijer. Een dergelijke akte heb ik echter niet kunnen vinden. Het volgen van de “tweede” Jan Everts Kalsbeek leverde op dat hij als arbeider op 30 september 1844 in Wons was overleden.

overlijden Jan Everts Kalfsbeek (1844)

overlijden Jan Everts Kalfsbeek (1844)

__________

De Jan Everts (later (van) Kal(f)sbeek) die op 8 oktober 1780 in Westerbroek werd gedoopt overleed dus, als je de papieren mag geloven zowel in 1820 in Bedum als in 1844 in Wons.
Hier klopt iets niet, je gaat aan jezelf twijfelen. Nog maar eens alle papieren doornemen. De conclusie bleef dezelfde: Jan, gedoopt op 8 oktober 1780 in Westerbroek, de zoon van Evert Derks en Geeltje Jans lijkt twee levens te hebben gehad.

__________

Ik kan ook geen andere gegevens vinden waaruit iets anders blijkt. Een vergissing is snel gemaakt, maar de getuigen rondom de huwelijken zijn stellig in hun verklaringen. De achternaam Kal(f)sbeek is in het begin van de 19e eeuw in het Groningse ook niet erg algemeen. De Jan uit Bedum was praamschipper en de Jan uit Wons was arbeider. Het lijken toch twee verschillende personen te zijn. Wie was de ware Jan Everts Kalsbeek en waarom heeft de andere Jan Everts dezelfde identiteit? Ra ra, hoe kan dit?

De enige die me nog wat hoop gaf om tot een oplossing te komen waren de huwelijksgetuigen van bruidegomszijde in 1813 in Bedum. De eerste was Roelf Menses de Vries, 47 jaar, veenbaas in Harkstede, aangehuwde broer van de bruidegom. Deze Roelof blijkt getrouwd te zijn met Geertje Oenes Vriesema, een zuster van Jan’s eerste vrouw Elizabeth Oenes, wat me ook niet verder bracht. De tweede getuige was Hendrik Egberts Kremer, landbouwer te Harkstede, 50 jaar oud en hij was een “halve neef” van de bruidegom. Een Hendrik Egberts Kremer komt echter niet voor in Harkstede, wel een Hendrik Eppes Kremer, zoon van Eppe Jans en Jantje Hindriks.
Zowel van Eppe Jans en Jantje Hindriks als van de ouders van Jan Everts, zijnde Evert Derks en Geeltje Jans heb ik geen tweede huwelijk kunnen vinden en daarmee ook geen familieverband als “halve neef” kunnen aantonen.

De enige verklaring zou kunnen zijn dat Evert Derks en Geelje Jans twee zoons genaamd Jan hebben gekregen. De tweede zoon is misschien niet gedoopt en voor het gemak heeft men de doopakte van de eerste er maar bij genomen toen er getrouwd ging worden. Dan blijft nog steeds de vraag welke van de mogelijke twee er in Wons terecht is gekomen. De getuigen zijn wat dat betreft ook niet erg duidelijk. Erg aannemelijk vind ik deze verklaring niet, er zal een betere zijn, maar je moet wat.

Voor mij is dit een vastloper, een raadsel, een puzzel zonder oplossing. Wie meer weet mag het zeggen, graag zelfs.

Betreffende de familienaam Kalsbeek, Kalfsbeek volgt nog een tweede artikel, klik hier.

, , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

%d bloggers op de volgende wijze: