Geboortekaart van een genie

Jarenlang heb ik hem bewaard, een kopie van onderstaande geboortekaart. Ooit vond ik het origineel in het archief van het Hof van Friesland. Folkert van Loon vroeg in het jaar 1795 “veniam aetatis” (=handlichting) aan. Hij was toen 20 jaar oud. Pas op je 25e mocht je vroeger zelfstandig zaken doen. Er werden inlichtingen ingewonnen betreffende “het leven en de wandel” van Folkert om te bekijken of hij die zelfstandigheid wel aankon. Maar ook moest de leeftijd worden aangetoond. Omdat Folkert van de doopsgezinde religie was kon er geen doopbewijs als kind worden overlegd. Maar er was wel een geboortekaart bewaard gebleven. Die werd dan ook bij de stukken gevoegd. Waarom ik die kaart ooit voor mezelf heb gekopieerd, dat weet ik niet, ik wist toen nog niets van Folkert.

geboortekaart Folkert van Loon

geboortekaart Folkert van Loon

De brief is gedateerd 7 december 1775 en vader Nicolaas van Loon schrijft daarin aan diens “broeder en zuster” in Hindeloopen dat zijn echtgenote in Harlingen ’s avonds tevoren om 21:30 uur bevallen was van een zoon. Die zoon, Folkert, was dus op 6 december 1775 geboren.

Vader Nicolaas van Loon was advocaat, notaris en houthandelaar in Harlingen. Moeder Trijntje Schellingwou was een dochter van de doopsgezinde houthandelaar Folkert Schellingwou en diens echtgenote Antje Nieuwenhuis. Vermoedelijk is vader Nicolaas van Loon na zijn huwelijk “ingetrokken” bij schoonvader Folkert Schellingwou.

Een geboortekaart uit die tijd vindt je nauwelijks in de archieven, hooguit hier en daar in de hogere kringen. Voor mij was daarmee eerst de kous af, een aardige vondst, maar wat moest ik er verder mee? Af en toe kwam de geboortekaart toch weer “bovendrijven”. Wie was nu precies deze Folkert van Loon? Folkert bleek een bijzonder mens te zijn. Er zijn stapels gegevens over hem terug te vinden. Die ga ik hier niet allemaal overpennen, ik probeer slechts een lijn aan te geven, hier en daar wat verbeteringen en aanvullingen aan te leveren. Na het overlijden van Folkert in 1840 noemde Wopke Eekhoff, de bekende geschiedschrijver, Folkert zelfs een genie.

Eerst Folkerts afstamming. Ook daarover is al veel geschreven, er is een boek betreffende zijn familie gepubliceerd door de bekende genealoog R.S. Roorda. Folkerts voorouders moeten worden gezocht in Hindeloopen en Bolsward. Hij blijkt familiebanden met Gijsbert Jacobs, beter bekend als Gysbert Japiks, de overbekende Friese schrijver / dichter uit de 17e eeuw, te hebben. Hieronder dat familieverband summier uitgewerkt.

VI Janke Jacobs (Holckema), geboren te Bolsward in het jaar 1606, overleden op 21 maart 1656. Zij was gehuwd met Arjen Buwes, houthandelaar en stadsarchitect, geboren in het jaar 1609, overleden te Bolsward op 7 februari 1656.

Janke was een zuster van Gijsbert Jacobs –(Gysbert Japiks)- (1603-1666), “de Friese Vondel”.

V Antje Arjens (Riemersma), geboren te Bolsward, gedoopt op 16 december 1647, overleden te Bolsward op 31 oktober 1712. Zij was gehuwd met Klaas Jacobs Grons, geboren in het jaar 1623, overleden te Bolsward op 20 september 1715.

IV Antje Klazes Grons, (1687 – 30 oktober 1760 Bolsward). Zij was gehuwd met Wibrandus van Loon, (12 november 1682 – 5 november 1762).

III Arnoldus van Loon, (1719-1780), getrouwd met Johanna Idsardi (1719-?)

II Nicolaas van Loon, (1747-1782), getrouwd met Trijntje Schellingwou (1750-1782).

I Folkert van Loon, geboren te Harlingen op 6 december 1775, overleden te Leeuwarden op 13 december 1840.

 Vervolgens zijn huwelijken en naaste familie:

Folkert van Loon trouwde twee keer. Eerst in Schingen in 1795 met Hiske Dirks Stedehouwer (1774-1804) uit Dronrijp / Schingen, een dochter van Dirk Scheltes en Siebrigje Jelkes en voor de tweede keer in 1807 in Leeuwarden met Jelliana Anna Coulon (1788-1842), een dochter van Carel Willem Coulon en Geertruida Lamina Reen.

Zowel van Folkert als van zijn beide echtgenotes verscheen er een overlijdensadvertentie in de Leeuwarder courant.

overlijdensadvertenties Van Loon

overlijdensadvertenties Van Loon

Folkert had één broer, Arnoldus van Loon, van wie geen precieze geboortedatum bekend is, het was in elk geval in het jaar 1777. Arnoldus werd op 14 september 1795 ingeschreven als student aan de Universiteit van Franeker. Later ging Arnoldus studeren aan de Universiteit van Halle. Hij studeerde af als Artium Liberalium Magister et Philosophiae Doctor, zeg maar meester in de vrije kunsten en in de filosofie. Op diverse plaatsen op internet vindt je verwijzingen dat Arnoldus is overleden in Amsterdam in januari 1806 of januari 1809. Wopke Eekhoff noemde de datum 4 januari 1809. Dat klopt echter allemaal niet, het moet zijn de 30e van de wintermaand (= december) 1809. Zijn broer Folkert stelde op 4e van de louwmaand (= januari) 1810 een rouwadvertentie op, die op 9 januari 1810 in de Leeuwarder Courant werd geplaatst.

overlijdensadvertentie Arnoldus van Loon

overlijdensadvertentie Arnoldus van Loon

Folkert vervulde allerlei functies, in hoofdzaak bestuursfuncties. Hij was belastingontvanger in Rauwerderhem en Dokkum, Maire (burgemeester) van Rauwerd, hij begon als grietenijsecretaris en was later assessor (wethouder) van Rauwerderhem, maar ook houthandelaar en zuivelhandelaar. Hij woonde in Leeuwarden, Irnsum, Dokkum, Harlingen en tenslotte weer in Leeuwarden, waar hij overleed.

Folkert was ook wel een “baasje”. Dat bleek wel toen in 1812 een zekere Jochum Gerbens uit Rauwerd, arbeider, ten gevolge van het bevel van Napoleon, een achternaam had aangenomen. Jochem had gedacht dat Van Loon wel passend was. Toen Folkert dit later ontdekte wilde hij autorisatie om Jochem te dwingen een andere achternaam aan te nemen. Wie was die Jochem Gerbens dan wel? Klik hier voor meer informatie.

Folkert zal zijn bestuurlijke functies ongetwijfeld naar eer en geweten en correct hebben uitgeoefend. Maar dat maakt hem nog geen genie. Daarover een volgende keer meer, klik hier.

Literatuur: Jierboekje fan it Genealogysk Wurkforbân MCMLIX (1959) blz. 33-37.

, , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

  1. #1 door Jan K. alias Afanja op 16/12/2012 - 15:45

    Mooi verhaal weer. Ik vind het elke keer weer knap hoe je dat allemaal weet te ontrafelen.
    Maar waar ik nu nog benieuwd naar ben: heeft Jochem zijn achternaam nog moeten veranderen?

    • #2 door sneuper op 16/12/2012 - 16:15

      @Jan K.:
      Jochum heeft z’n achternaam kunnen houden.
      Hij overleed in 1846 in Rauwerd als Jochum Gerbens van Loon.
      Samen met zijn vrouw Grietje had hij wel een aantal kinderen, maar die zijn allemaal jong overleden. Toen Jochum overleed liet hij een legaat na aan zijn huishoudster, die hem had gediend nadat zijn vrouw was overleden. Verder was de diaconie van Rauwerd zijn enige erfgenaam.

%d bloggers op de volgende wijze: