Stamvader Willem Marcus (1)

In dit artikel wil ik nog wat verder ingaan op de familie Willema, in eerste instantie afkomstig uit Ureterp. In een eerder artikel beschreef ik de ramp op de IJssel (klik hier), die Willem Hendriks Willema overkwam. Hij verloor in de nacht van 17 op 18 maart 1827 alles wat hij had, zijn vrouw, zijn zes kinderen, zijn knecht en zijn tjalk. Zelf overleefde hij als enige de ramp. Dus heb ik een poos gezocht of er toch nog iets van hem terug te vinden was. Helaas, dat lukte niet. Dan maar via zijn familieleden, misschien kwam hij nog ergens opdagen als getuige. Helaas, ook dat gebeurde niet. Het onderzoek leverde wel een beeld op van de familie. Hieronder een verslag.

In 1811/1812 werd het voeren van een familienaam verplicht. Er waren in Friesland slechts twee personen die de achternaam Willema aannamen. Dat waren de broers Hendrik Willems en Wiebe Willems. Hendrik, wonend in Ureterp, gaf op dat hij twee kinderen had, Willem, oud 41 jaar en Baukje, oud 27 jaar. Wiebe, ook wonend in Ureterp, gaf op dat hij vier kinderen had, Bokke, oud 53 jaar, Willem oud 50 jaar, Roel, oud 49 jaar en Baukje, oud 47 jaar. De laatste was volgens de website van Tresoar woonachtig in Marrum. Dat klopt niet, het was Marum (De Wilp). Wiebe zelf was ook wat in de war, hij gaf als kleinkinderen op de vierjarige Wiebe, zoon van Roel en de zesjarige Antje, dochter van Wiebe. Antje was echter ook een dochter van Roel.

Deze beide broers, Hendrik Willema en Wiebe Willema overleden kort na elkaar, beiden in het jaar 1814, oud respectievelijk 82 en 78 jaar. Beiden werden in Ureterp gedoopt als zonen van Willem Marcus en Baukje Wiebes. Daarmee ben ik dan direct bij de stamouders van de familie Willema en anderen. Verder terug lukt (voorlopig) niet. Vanuit deze stamouders werk ik verder de “stamboom” uit.

Willem Marcus en Baukje Wiebes zullen omstreeks 1720 zijn getrouwd, een precieze datum is niet bekend. Baukje Wiebes is waarschijnlijk een dochter van Wiebe Hendriks en Antje Heinzes en ze werd dan gedoopt in februari 1695 in Wijnjeterp of Ureterp. Willem Marcus woonde op een veenplaats aan de vaart in Ureterp, die hij onder anderen in 1736 en 1737 huurde van Hillegonda van Hemminga. In 1756 woonde hij daar nog, eigenaar was toen Augustinus Lycklama à Nijeholt. Rond 1742 legde Willem een verklaring af in een proces waarbij hij aangaf huisman in de buurtschap Dalen onder Ureterp te zijn en dat hij 26 jaar geleden knecht was bij de (huur)boer Lense Jelles.  Willem en Baukje lieten vier kinderen dopen in Ureterp: Antje (1722), Marcus (1724), en de al genoemde Hendrik (1732) en Wiebe (1735).

Van dochter Antje is weinig of niets terug te vinden, ze is waarschijnlijk jong overleden. De zoons zorgden wel voor nageslacht. De oudste zoon, Marcus Willems trouwde in 1746 met Geeske Willems.

Ze lieten maar liefst negen kinderen dopen in Ureterp, één dochter en acht zonen, hieronder zijn gezinsstaat.

overlijdensakte Geeske Willems in 1811

Marcus Willems, arbeider, veenbaas en schuitschipper, geboren te Ureterp rond 4 juni 1724, zoon van Willem Marcus en Baukje Wiebes. Marcus is getrouwd te Ureterp op 27 februari 1746, op 21-jarige leeftijd met Geeske Willems (misschien 18 jaar oud), misschien geboren te Ureterp op 14 november 1727, overleden aldaar op 12 augustus 1811, 83 jaar oud, misschien een dochter van Willem Graviers en Froukje Jans.

De overlijdensaangifte van Geeske Willems werd gedaan door Hendrik Marcus, een zoon en Geeske Pieters, een kleindochter.

Uit dit huwelijk:

1 Antje Marcus, gedoopt te Ureterp op 30 augustus 1747, overleden tussen 1815 en 1831, 68 jaar tot 84 jaar oud. Antje is getrouwd te Ureterp op 10 januari 1779, op 31-jarige leeftijd met Pieter Jans Janzen (ongeveer 28 jaar oud), schipper, afkomstig uit Ureterp, geboren rond 1751, overleden te Drachten op 27 oktober 1831, ongeveer 80 jaar oud, zoon van Jan Pieters en Tjitske Sweitzes.

Hoewel Pieter Jans meestal met de achternaam De Jong wordt vermeld staat hij in de overlijdensacte vermeld met de achternaam Janzen.

Dochter Geeske Pieters deed samen met haar oom Hendrik Marcus in 1811 aangifte van het overlijden van haar grootmoeder Geeske Willems. Geeske Pieters trouwde met Johannes Hendriks Spa. Een andere dochter, Tjitske Pieters, trouwde met Marcus Thijsses Hazewindus en zoon Jan Pieters de Jong trouwde met Baukje Hendriks Willema, een zuster van de onfortuinlijke schipper Willem Hendriks Willema.

2 Willem Marcus Kalkhuis, arbeider, schipper, gedoopt te Ureterp op 17 augustus 1749, overleden te De Wilp op 28 juli 1811, begraven te De Wilp op 3 augustus 1811, 61 jaar oud. Willem is getrouwd rond 1781, op ongeveer 32-jarige leeftijd met Aaltje Matthias (ongeveer 26 jaar oud), geboren rond 1755 (misschien te Bunde, Reiderland, Dld.), overleden te Ureterp op 4 april 1803, begraven te Ureterp, ongeveer 48 jaar oud, misschien dochter van Matthias Jans en Gijsbertje Jans.

Eén van de kinderen van Willem en Aaltje heette Gijsbertje.

Willem heeft vermoedelijk de achternaam van zijn echtgenote overgenomen. De combinatie van de voornamen Jan, Matthias en Gijsbertje met de achternaam Kalkhuis vindt je voor 1811 alleen in Oude- en Nieuweschans en in Bourtange. Een mogelijke zoon van Matthias Jans en Gijsbertje Jans was Jan Matthias Kalkhuis, afkomstig uit Bunde, die in 1779 in Nieuweschans trouwde met Wendel Wubben uit Jemgum.

Bijna alle kinderen van Willem Marcus Kalkhuis en Aaltje Matthias vinden we later terug in het Groningse, in hoofdzaak in de stad.

3 Jan Marcus, gedoopt te Ureterp op 17 oktober 1751, overleden voor 1753, hoogstens 2 jaar oud.

4 Jan Marcus de Graaf, schipper, schippersknecht, geboren te Ureterp op 12 mei 1753, gedoopt aldaar op 5 juli 1753, verdronken te Hattem op 17 maart 1827 (in een storm op de IJssel, hij was aan boord van Willem Hendriks Willema, zijn neef), 73 jaar oud. Jan is getrouwd te Heeg op 18 januari 1784, op 30-jarige leeftijd met Antje Pieters (van de Jouwer), bij het huwelijk afkomstig uit Heeg, overleden voor 1827.

In 1820 verkocht Jan Markus de Graaf, schipper te Heeg zijn schip aan de zeilmaker Yke Ykes Visser, ook te Heeg. Tegelijkertijd werd er een huurcontract opgesteld waarbij Yke de verhuurder was en Jan de huurder.

De achternaam Van de Jouwer van Antje Pieters staat alleen in de overlijdensakte van Jan de Graaf. Het is waarschijnlijker dat dit echter de woonplaats of plaats van herkomst van Antje was. De Jouwer is Fries voor Joure.

5 Wiemer Marcus, gedoopt te Ureterp op 10 december 1755, verder niets van bekend.

6 Heine Marcus, gedoopt te Ureterp op 2 oktober 1758, verder niets van bekend.

7 Hendrik Marcus van der Vaart, boer en arbeider, gedoopt te Ureterp op 16 december 1762, overleden tussen 1830 en 1834, 68 jaar tot 72 jaar oud. Hendrik is getrouwd te Ureterp op 6 januari 1793, op 30-jarige leeftijd met Sietske Heines (33 jaar oud), geboren te Ureterp op 10 november 1759, overleden te Zuiderdrachten op 14 november 1834, 75 jaar oud, dochter van Heine Kornelis en Siebrigje Jans.

De kinderen van Hendrik en Sietske bleven in Ureterp / Drachten wonen. In 1812 nam Hendrik de achternaam Van der Vaart aan voor zich en voor drie dochters, Janke, Antje en Siebrigje. De oudste dochter, Geeske, was toen al overleden.

In 1811 deed Hendrik Marcus aangifte van het overlijden van zijn moeder.

8 Gauke Marcus de Graaf, schipper en turfkoopman, geboren te Ureterp op 14 mei 1765, gedoopt aldaar op 2 juni 1765. Gauke is getrouwd (1) te Ureterp op 6 januari 1788, op 22-jarige leeftijd met Bontje Cornelis, afkomstig uit Ureterp, overleden voor 1815. Gauke is ondertrouwd in Hoogwoud met de bedoeling te trouwen op 15 januari 1815, op 49-jarige leeftijd met Antje Bouwmeester (ongeveer 23 jaar oud), geboren te Aartswoud rond 1792, dochter van Jan Bouwmeester en Antje van Veen.

Zeer waarschijnlijk is Antje Bouwmeester dezelfde als Antje Henting. Deze Antje Henting kreeg in oktober 1815 in Aartswoud een zoon Goukje (=Gouke) Marcus de Graaf. Volgens de geboorteakte was het kind in onecht geboren. Bij nog eens goed bestuderen van de huwelijksakte blijkt dat Gauke en Antje inderdaad in ondertrouw zijn gegaan, maar op de huwelijksdatum niet in het gemeentehuis zijn komen opdagen. Het huwelijk is dus niet bevestigd. Toen dit kind 4 jaar later in Aartswoud overleed werd zijn moeder Maartje Henting genoemd.

Gauke de Graaf en zijn vrouw Bontje Cornelis lieten zeven kinderen dopen in Ureterp. Een aantal van die kinderen duiken later weer op in Amsterdam, ze gebruiken dan de achternamen Markes en Markus, maar ook “de Graaf” werd nog gebruikt.

9 Bauke Marcus de Graaf, vlotschipper, gedoopt te Ureterp op 29 november 1767, overleden te Rotsterhaule op 29 maart 1815, 47 jaar oud. Bauke is getrouwd te Heeg op 27 juli 1794, op 26-jarige leeftijd (1) met Fokje Klazes, overleden voor 1800.

Bauke is getrouwd te Akkrum op 6 april 1800, op 32-jarige leeftijd (2) met Trijntje Hotzes (ongeveer 24 jaar oud), wasvrouw bij overlijden, geboren te Nes rond 1776, overleden te Oldeboorn op 9 oktober 1859, ongeveer 83 jaar oud, dochter van Hotze Eesges en Trijntje Kornelis.

Volgens de overlijdensacte van Bauke stierf hij met nalating van twee kinderen bij zijn eerste vrouw en drie kinderen bij zijn tweede vrouw. Echter in 1812 neemt hij slechts voor drie kinderen de achternaam De Graaf aan. De beide kinderen uit zijn eerste huwelijk, waarvan er maar één bekend is, zullen dan ook voor 1812 zijn overleden.

De oudste zoon, Marcus de Graaf overleed aan boord van het schip “Jeremias” in de Golf van Narbonne, zijn vrouw en kinderen bleven achter in Lemmer. De tweede zoon Klaas de Graaf was ook schipper en woonde later in Gouda (1852) en Spaarndam (1868). Dochter Trijntje de Graaf trouwde met Durk Kimstra, kastelein te Oldeboorn.

De kinderen van Marcus Willems gebruikten dus de achternamen Kalkhuis, De Graaf en Van der Vaart. De ook gebruikte achternaam Willema is bij dit nageslacht van stamvader Willem Marcus nog niet verder uitgewerkt.

Dit verhaal is lang genoeg, er volgt nog een aflevering, dan met meer Willema, klik hier.

, , , , , , ,

%d bloggers op de volgende wijze: