Gezinsreconstructie Jeen Sjoerds

In Drachten en Ureterp woonden in de 18e eeuw een redelijk aantal doopsgezinde families. Omdat men pas op volwassen leeftijd overging tot de doop is het vaak moeilijk om de gezinnen te reconstrueren met behulp van doopdata. Soms wordt je echter geholpen door een akte die van veel latere datum is. Zo was dat ook het geval toen Hendrik Jeens van der Veen in het jaar 1829 in Oldeboorn overleed. Omdat er een aantal goederen in de boedel achterbleven werd er een memorie van successie opgemaakt. Daarbij werden zijn nog levende broers  vermeld of de kinderen van zijn reeds overleden broers en zuster.

Hieronder de inhoud van de memorie zoals die op de website van Tresoar is terug te vinden:

Tresoar Memories van successie 1818-1927 Toegangsnr.: 42 Inventarisnr.: 8014 Dagregisternr.: 406

Kantoor Heerenveen, overlijdensjaar 1829

Overledene  : Hendrik Jeens van der Veen

Overleden op: 18 oktober 1829

Wonende te  : Oldeboorn

rentenier;

(1) broer van wijlen Sjoerd (vader van Jeen en Geeuwke Sjoerds Hoogveen, huisman Dragten),

(2) broer van wijlen Wieger (vader van Aize, huisman in het Selmien onder Ureterp en Aebele Wiegers van der Veen, huisman Zuiderdragten),

(3) broer van wijlen Geeuwke (vader van Jeen, Sikke, te Sloten, Hendrik, te Bakkeveen en Aukje Geeuwkes de Jong, te Gorredijk: samen legaat fl. 800,-),

(4) broer van wijlen NN (moeder van Aukje, te Dragten  legaat fl. 300,- en Jantje Jans van der Wal, vrouw van Jan Jacobs Drost, te Noorderdragten),

(5) broer van wijlen Wieger (vader van wijlen Aukje Wiegers, moeder van Wieger Jans Bosma, in het  Selmien onder Ureterp: legaat fl. 200,-)

(6) en broer van wijlen Poppe Jeens (vader van Poppe Poppes Bosma)

(6 staken elk ab intestato 1/6:

testamentair erfgenamen zijn alleen de eerstgenoemde 4 neefjes); verder legaat (fl. 300,-) voor niet met name genoemde kinderen van nichtje Jantje Jans (van der Wal). Saldo fl. 4.410,70. Bijgevoegd is suppletoire memorie 8014/440 (toelichting).

Er behoorde onroerend goed tot de nalatenschap.

(ter verduidelijking de tekst enigszins aangepast (in cursief)

Opvallend is dat er zes staken erfgenamen worden vermeld. Het bleek namelijk al vrij gauw dat het hier kinderen, kleinkinderen en een achterkleinkind van Jeen Sjoerds betroffen. Uit de bovenstaande tekst zou je kunnen vermoeden dat er twee broers genaamd Wieger Jeens zijn geweest. Zoiets kwam vroeger redelijk vaak voor. Dat blijkt echter niet het geval, de tweede vermelde Wieger, vader van Aukje, grootvader van Wieger Jans Bosma is dezelfde als de eerste Wieger. Dat blijkt wel uit de overlijdensakte van Aukje Wiegers in 1811 evenals uit die van haar beide broers in 1843 en 1870. Waarom hier dan toch zes staken zijn opgevoerd is me niet duidelijk geworden.

Jeen Sjoerds was doopsgezind. Van hem is in de doopsgezinde doopboeken niets te achterhalen, wel wordt hij vermeld in andere bronnen:

1. Op 17 maart 1740 verkocht Aukje Wiegers, een dochter van Wieger Hendriks en diens eerste huisvrouw (=Lutske Folkerts) samen met haar man Jeen Sjoerds, verder met Arp Wiebes Reiding als curator over Hendrik Wiegers en Folkert Wiegers, kinderen van Lutske Folkerts bij Wieger Hendriks samen voor de helft en Anne Dirks en Michiel Radinga als curatoren over Hendrik Ernstes en verder Geeske Remmelts als weduwe van Ernst Hendriks voor hun dochter Antje Ernstes samen voor de andere helft land in Hemrik. De hoogste bieder waren Anne Dirks uit Drachten, zijn borg was Folkert Dirks te Ureterp. Echter, Livius Suffridus Lycklama à Nijeholt kwam voor het uitgaan van de brandende kaars met een verhoging en werd daarmee de uiteindelijke koper. Op 3 maart 1746 volgde opnieuw een vergelijkbare akte van verkoop van veen in Hemrik. De kopers waren toen Remmelt Folkerts in Ureterp en Anne Dirks in Drachten. De “roots” van Wieger Hendriks lagen in Opsterland, Lippenhuizen en Kortezwaag. Er was dus nog een rest land en veen van hun voorouders bij Wieger Hendriks en zijn broer Ernst Hendriks in bezit.

2. Op 26 maart 1771 legde Jeen Sjoerds, 64 jaar oud, arbeider bij zijn zoon Wieger Jeens, wonende aan de Ureterpervaart, beëdigd als doopsgezinde, een verklaring af in een strafzaak, waarin hij aangaf dat er van hem op 18 maart van dat jaar tussen 15:00 uur en zonsondergang een paar bijna nieuwe schoenen met veters waren gestolen. De schoenen stonden onder een bank op de stoep voor het huis van zijn zoon Wieger Jeens. Dezelfde schoenen waren echter de woensdag daarop weer terug gebracht door zoon Wieger. Deze Wieger Jeens, 37 jaar oud, veenbaas wonende aan de Ureterpervaart, mennoniet, verklaarde in hetzelfde proces dat hij op woensdag 21 maart 1771 uit Drachten terug kwam en onderweg Jacob Hendriks, de zoon van Hendrik Jacobs en Jetske Jelkes tegenkwam. Wieger keek eens goed naar de voeten van deze Jacob Hendriks. Hij zag dat Jacob de gestolen schoenen van Jeen Sjoerds droeg. Wieger had die schoenen terug gepakt. De verdachte Jacob Hendriks werd ook verhoord, hij verklaarde 11 jaar oud te zijn en hij bekende de schoenen van Jeen Sjoerds te hebben gestolen. In werkelijkheid was Jacob ongeveer 14 jaar oud. Hij kreeg acht dagen op water en brood als straf.

Verder heb ik geen gegevens over Jeen Sjoerds terug kunnen vinden. Behalve een vermelding dat er 25 november 1786 een gulden, nul stuivers en nul penningen (1,0,0) waren ontvangen door de diaconie van Ureterp wegens huur van het laken betreffende Jeen Sjoerds. Er werd vaak zo’n laken van de diaconie gehuurd als iemand kwam te overlijden.

Met het vinden de voorouders van Jeen Sjoerds wil het ook niet echt vlotten, hoewel ik dat in het kader van deze gezinsreconstructie niet het belangrijkste vind. Er zijn wel enkele vermeldingen in het doopsgezind doopboek te vinden die een aanwijzing zouden kunnen zijn. Als de vernoeming van voornamen uit de familie op de gebruikelijke manier gevolgd werd dan moeten de namen van de kinderen Sjoerd Jeens, Poppe Jeens en Geeuwke Jeens uit de familie van Jeen Sjoerds komen.

In het doopsgezind lidmatenboek van Drachten staat een Poppe Sjoerds vermeld. Hij overleed op 8 december 1789 in Drachten, oud 88 jaar, dus geboren rond 1701 en op 3 maart 1785 overleed de eveneens doopsgezinde Geeuwke Sjoerds.  In 1700 trouwden in Drachten Sjoerd Poppes en Rinskje Geeuwkes. Sjoerd Poppes was doopsgezind lidmaat in 1709 en is overleden op 1 juli 1741. Rinskje staat eveneens in het doopsgezind doopboek vermeld in 1709 als lidmaat. Helaas is het jaar van haar overlijden niet ingevuld, wel de dag, 26 juni …. Ze werd ongeveer 90 jaar oud. Jeen Sjoerds is misschien een zoon van dit echtpaar. De hierboven genoemde Poppe Sjoerds en Geeuwke Sjoerds zijn waarschijnlijk wel kinderen van Sjoerd Poppes en Rinskje Geeuwkes.

Verder ga ik nu niet, ik ben al blij het gezin van Jeen Sjoerds en Aukje Wiegers te hebben kunnen reconstrueren. Er kunnen overigens nog wel meer kinderen zijn geweest, maar die zijn dan jong of kinderloos overleden. Anders zouden ze hoogstwaarschijnlijk ook wel in de memorie van successie betreffende Hendrik van der Veen zijn vermeld. Door die memorie kun je wel ongeveer honderd jaar of nog meer terug kijken.

uitwerking fragment genealogie

uitwerking fragment genealogie

De gezinsreconstructie van Jeen Sjoerds heb ik in een separaat pdf-bestand gezet, klik hier.

About these ads

, , , , , , , , , , , , ,

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

%d bloggers like this: