Dubbele identiteit

Ik was op zoek naar de erfgenamen van een zekere Kornelis Dijkstra en stuitte daarbij op Iebeltje Speelman die in 1877 in Amsterdam trouwde met Willem de Jong. Iebeltje was toen weduwe van Hendrik Gaukes en Willem was weduwnaar van Catriena Wellerdieck en volgens de huwelijksakte geboren in Amsterdam als zoon van Hendrik de Jong en Dirkje van der Leli.

jong_speelman_huw

Om de gegevens compleet te krijgen zocht ik ook de huwelijksakte van Willem de Jong en Catriena Wellerdieck op. Zij trouwden in 1851 in Amsterdam. De gegevens van Willem waren echter anders dan in zijn huwelijksakte met Iebeltje Speelman. Nu was hij geboren in Ouder Amstel en een zoon van Martinus de Jong en Maria Hoeding.

jong_wellerdieck_huw

Een vreemde situatie, beide keren dezelfde Willem de Jong maar met verschillende geboorteplaatsen en verschillende ouders. Hoe kan dit? Dus op zoek naar een geboorteakte van Willem.

Er was inderdaad op 15 december 1812 in Ouder Amstel een Willem geboren, als zoon van Martinus de Jong en Maria Hoedingh. De akte is in het Frans opgesteld en vader Martinus was “constructeur de barques”, scheepsbouwer dus. Willem werd geboren te “Ringsloot sous (=onder) Ouder Amstel”.

Maar in Amsterdam werd op 24 oktober 1812 ook een Willem de Jong geboren als zoon van (inderdaad) Hendrik de Jong en Dirkje van der Leli.

Beide Willems werden dus vermeld in de geboorteaktes van de Burgerlijke stand. Nog maar eens zoeken. En jawel, in 1837 trouwde in Amsterdam een Willem de Jong, zoon van Hendrik de Jong en Dirkje van der Leli met Susanna Elizabeth Stoffel. Beide Willems leefden dus in Amsterdam en ze komen met gelijke of verschillende ouders voor in de huwelijksakten.

jong_stoffel_huwelijk

Het werd er niet duidelijker van. Zou deze Willem drie keer zijn getrouwd en waren de gegevens bij het huwelijk met Catriena Wellerdieck fout? Dus op zoek naar de overlijdensaktes. De Willem de Jong die was getrouwd met Susanna Elizabeth Stoffel overleed op 27 oktober 1854 in Amsterdam en kan dus nooit in 1877 zijn getrouwd met Iebeltje Speelman. Eén van de aangevers bij het overlijden was Steven Wibbink, een zwager. Steven was in 1852 in Amsterdam getrouwd met Annaatje de Jong, een dochter van Hendrik de Jong en Dirkje van der Lelie.

willem_jong_ovl_1854

Verder bleek dat bij het huwelijk van deze Willem met Susanna Stoffel als moeder van de bruidegom wordt vermeldt Dirkje van der Lelie, die personeel (=persoonlijk) aanwezig was, zie akte hierboven. Je gaat als moeder niet zitten getuigen bij het huwelijk van iemand die niet je zoon is. Daarmee werd het duidelijk: Willem, de man van Susanna Stoffel was een zoon van Hendrik de Jong en Dirkje van der Lelie en slechts één keer getrouwd.

De huwelijksgegevens uit de trouwakte van de andere Willem de Jong met Catriena Wellerdieck bleken daarmee ook juist. Deze Willem de Jong die na het overlijden van Catriena hertrouwde met Iebeltje Speelman was dus een zoon van Martinus de Jong en Maria Hoeding. Zijn overlijdensakte vermeldt wel zijn beide echtgenotes, maar niet zijn ouders.

willem_jong_ovl_1888

Even maakte wiewaswie.nl het me nog moeilijk door als opmerking bij de huwelijksakte “echtscheiding” te vermelden, maar daarvan is verder niets gebleken. Dat moet weer een andere Willem de Jong zijn geweest, misschien diegene die is getrouwd met en gescheiden van Maria Margaretha La Soie.

Hoe het mogelijk was dat Willem in de akte van zijn tweede huwelijk met Iebeltje als zoon van andere ouders wordt vermeld blijft me een raadsel. Hij was er toch zelf bij. Misschien kon men z’n geboorteakte in Amsterdam niet vinden en heeft voor het gemak maar de dichtstbijzijnde geboorteakte erbij gezocht. Willem heeft niet geprotesteerd of hij was vergeten dat hij in Ouder Amstel werd geboren. Ach …. als er maar getrouwd kon worden.

Hoe dan ook, je kon dus ook vroeger een dubbele identiteit hebben.

Tenslotte:

De Willem de Jong, getr. (1) met Catriena Wellerdieck en (2) met Iebeltje Speelman heeft slechts één dochter nagelaten uit zijn eerste huwelijk, Willemina Theodora, Amsterdam 27 maart 1855 – 11 februari 1934 Haarlem. Ze overleed ongehuwd en nageslacht van deze Willem de Jong is er dus niet meer.

De tweede Willem de Jong, getrouwd met Susanna Elizabeth Stoffel liet wel nageslacht na. Veel van hun kinderen overleden in Bloemendaal (Huize Meer en Berg) en in een vergelijkbaar instituut in Loosduinen. De bekendste nakomeling van deze Willem is zijn kleinzoon Jacobus Frederik Sterre de Jong (1866-1920), kunstschilder, die in Blaricum en Laren actief was. J.F. Sterre de Jong was een natuurlijke zoon van Susanna Anna de Jong. Een dochter van J.F. Sterre de Jong werd ook kunstschilder.

Op Iebeltje Speelman en haar voorouders kom ik in een volgend blog terug.

, , , , , , , , , , , , , , , , ,

3 reacties

Drenthe in zand

Na een periode van ziekte en stilstand probeer ik de draad hier weer op te pikken. Met een fotoverslag van een familiebezoek aan de Prins Bernhardhoeve in Zuidlaren waar een tentoonstelling is van de geschiedenis van Drenthe in zandsculpturen. Ik vond het bijzonder dat de betrokken kunstenaars in staat zijn om dergelijke sculpturen op deze manier uit te beelden. Het is niet mijn bedoeling hier een uitvoerige uitleg te geven. Gaat U zelf maar kijken, het is volgens mij zeer de moeite waard.

Klik op de foto’s voor het originele exemplaar.

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

Met een uitbeelding van ijstijden en mammoeten.

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

Ellert en Brammert ontbreken niet.

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

Wat mij vooral trok is de turfgraversgeschiedenis,

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

misschien ook wel omdat mijn voorouders daar zeer mee annex waren,

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

inclusief de armoede.

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

Hoe krijg je het voor elkaar om een “kop” zo strak neer te zetten ?

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

Een complete beeldengalerij.

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

Drentse geschiedenis in zandsculpturen

, , ,

1 reactie

Nageslacht van Engbert Dirks, molenaar

Van der Molen, Van der Meulen, achternamen die door het nageslacht van Dirk Folkerts worden gebruikt en niet zonder reden. Lange tijd, in de 17e en 18e eeuw, waren zijn familieleden molenaar, in Burgum, Kollumerzwaag, Cornjum/Jelsum, Twijzel, Rottevalle, Beetsterzwaag, Sumar, Duurswoude, Ureterp en nog andere plaatsen. In het jaar 1685 zei Jan Hattums in Haule aan Dirk Folkerts de huur van de molen op. Met Haule wordt hier waarschijnlijk Ouwsterhaule bedoeld. In die plaats vinden we ook diverse familieleden terug als molenaar. Kopen, verkopen, huren, ze waren ook in Doniawerstal actief. De familie van der Molen / Meulen is uitvoerig beschreven door Hooghiemstra. Het lijkt alsof Ouwsterhaule later niet meer als woonplaats in de familie voorkomt.

Dat is echter niet juist, daar ontstond een andere tak in het nageslacht van Dirk Folkerts. Uit zijn tweede huwelijk met Ietje Engberts werd in 1690 een zoon Engbert Dirks geboren in Ureterp. Ik ging er eerst van uit dat van deze Engbert Dirks niets terug te vinden was. Totdat ik een akte uit 1758 in een proclamatieboek van Opsterland inzag waarbij Hiltje Engberts, de echtgenote van de dorprechter en huisman Fooke Theunis, in Ureterp goederen kocht van Dirk, Haitze en Meine Engberts, gebroeders, wonende te Wartena en Knijpe, mandelig (in gemeenschappelijk bezit) met de koopster en met Coop Remmelts en de zijnen. Inwoners van Wartena en Knijpe hadden dus bezit in Ureterp. Zoeken naar de doop van deze mannen leverde een vermelding op in Ouwsterhaule. Ze werden daar tussen 1724 en 1731 gedoopt als kinderen van Engbert Dirks en Fokje Meines, die daar in 1723 waren getrouwd. Bovendien lieten ze in die periode nog een dochter Ietje dopen.

Toen viel voor mij het kwartje, dit was Engbert, de zoon van Dirk Folkerts en Ietje Engberts uit Ureterp. Engbert werd in 1724 als molenaar vermeld bij een doopinschrijving. De molen in Ouwsterhaule bleef dus nog enige tijd in gebruik bij het nageslacht van Dirk Folkerts. De kinderen woonden, zoals blijkt uit het proclamatieboek, later in Warga en Knijpe. Het is niet eenvoudig om ze verder te volgen, de DTB werd soms slecht bijgehouden, zodat er allerlei belangrijke data niet terug zijn te vinden. Toch heb ik een poging gedaan om ze in elk geval tot aan het jaar 1811 te volgen. Met meer en minder succes.

Zoon Dirk Engberts trouwde in Warga met Fetje Bruins, die waarschijnlijk doopsgezind was. Van Dirk en Fetje heb ik verder niets terug gevonden. Haitze en Meine woonden in Schoterland, Oranjewoud en Knijpe. Groot werd de familie niet. De kinderen van Haitze gebruikten de achternaam Haitsma, hoewel ze als Haarsma werden ingeschreven in het register van naamsaanneming. Een verkeerde inschrijving in de Burgerlijke stand zorgde ook voor verwarring. De dochters van Meine zorgden voor nageslacht met de achternamen Hooisma en De Wagt. Voor zover ik heb kunnen nagaan is er geen nageslacht meer in de mannelijke lijn, maar wie weet ……………… misschien duikt er nog eens eentje op in de archieven.

Haitze Winkelman

Haitze Winkelman

Tegenslag trof dit nageslacht soms ook, de armoede sloeg toe en Ommerschans kwam in beeld (Haitze Haitsma en de familie Davids), een enkeling verdween spoorloos (dezelfde Haitze Haitsma, die ook nog voor de krijgsraad in Noord-Holland moest verschijnen). De krant haalden ze niet, behalve Haitze (Yze) Winkelman (Lippenhuizen 1831 (niet 1821, zoals vermeld in GJB 1995) – 1907 Groningen (AZG)), overigens geen direct nageslacht, die alles verkocht wat hij had en de hort op ging terwijl zijn vrouw in Leiden verbleef. Leiden, de plaats waar een vrouwengevangenis stond. Eind 19e eeuw dook deze Haitze weer op in Norg (Veenhuizen), hij was als landloper opgepakt in Utrecht. Via Drenlias (Veenhuizen) kan een signalement, inclusief foto’s van Haitze worden gevonden.

Zoals altijd, veel weten meer dan één, reacties, verbeteringen en aanvullingen zijn welkom.

Mijn poging om een genealogie van Engbert Dirks op te stellen is als pdf-bestand bij dit bericht gevoegd, klik hier.

, , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Een reactie plaatsen

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.